Her insan benim gibi mutlaka gökyüzünde ki yıldızları izleyip hayaller kurmuştur. Kapkaranlık geceyi aydınlatan milyarlarca, trilyonlarca yıldız... Ve o yıldızları izlerken aklıma gelen bir soru, orada uzayın derinliklerinde bir yerlerde bizi izleyen dünya dışı canlılar var mı? Bizi izleyen dünya dışı canlılar varsa neredeler?
20.yüzyıl fizikçilerinden Enrico Fermi, yaptığı basit bir düşünce deneyi ile bunu düşünür. Düşünce deneyi basit bir sorudan ibarettir; "Herkes nerede." Fermi Paradoksu bizlere bu sorunun cevabını vermektedir.
FERMİ PARADOKSU
Evrenin boyutu yaklaşık bir tahmin ile doksan beş milyar ışık yılı. Işığın bir saniye de yaklaşık olarak, üç yüz bin kilometre yol aldığını düşünürsek, bu mesafe bizim algımızın algılayamayacağı bir büyüklüğe denk gelir.
Olayı anlayabilmemiz için galaksimiz Samanyolu'nu ele alalım. Galaksimiz yaklaşık olarak, 400 milyar yıldıza ev sahipliği yapmaktadır. 400 milyar yıldızın, 20 milyarı güneşimize benzemektedir. 20 milyar yıldızın, yaklaşık olarak 1 milyonun da yaşam barındırma olasılığı olan gezegenler var. Dünya gibi 1 milyon yaşam barındırma olasılığı olan gezegen varsa dünya dışı canlılar nerede? Neden bizimle iletişime geçmiyor? O canlıları neden bulamıyoruz? Ya da o canlılar neden bizi bulmuyor? Fermi Paradoksu bu sorulara cevap aramaktadır.
Her paradoksta olduğu gibi, Fermi Paradoksu'da yeni sorular doğurmaktadır. Bazı kabul gören genel açıklamalar olsada, Fermi Paradoksu'nun bir açıklaması henüz yok. Şimdi hep beraber kabul gören açıklamalara bakalım.
GALAKSİMİZİN ÜCRA BİR KÖŞESİNDEYİZ
Fermi Paradoksu'nu açıklamak için kullanılan hipotezlerden biri, dünyamızın galaksimizin ücra bir köşesinde olduğudur. En yakın medeniyete uzak olan Dünya ile diğer medeniyetler iletişim kuramaz. Galaksinin merkezin de yer alan uygarlıklar bir birleri ile iletişim kurabilse de, galaksinin merkezinden uzak bir konumda olduğu için Dünya ile iletişim kurmamaktadır.
BÜYÜK FİLTRE HİPOTEZİ
Fermi Paradoksu'nu açıklamak için kullanılan hipotezlerden biri de, Büyük Filtre Hipotezidir. Bu hipoteze göre; Dünya dışı medeniyetlerin gelişmesinin ve yayılmasının önünde bir engel vardır. Büyük Filtre adlı bu engeli aşmak imkansıza yakındır. Dünya dışı medeniyetlerin evrene yayılması için bu filtreyi aşması gerekiyor. Büyük Filtre'yi aşmak imkansıza yakın olduğu için, bilim insanları evrenin büyük uygarlıklar barındırmayacağını düşünüyor.
Ayrıca bilim dünyası tarafından, Büyük Filtre'yi aşmış olabileceğimizde kabul gören bir argümandır. Büyük Filtre, bize karmaşık zihinleri veren biyolojik evrimin kendisi olabilir. Eğer öyleyse filtreyi aşmışız demektir. Büyük Filtre Hipotezi, medeniyetlerin sonunu getirecek olayların hipotezidir. Bu sonu, iklim değişikliği de getirebilir, nükleer savaşta ya da medeniyetler arası uzay savaşları getirebilir.
Özetle Büyük Filtre Hipotezi, istatistiksel bir hipotezdir. Gelişmiş uygarlıkların var olması imkansıza yakındır. Gelişmiş medeniyetler olsa bile yok olmalarına kısa bir süre vardır. Medeniyetler zirve noktalarına gelip yok olduğu için, bizimle iletişim kuracak teknolojilerden yoksundurlar. Bu hipoteze göre evrende çok az sayıda ömrünün sonuna gelmiş uygarlık olabilir, hata koskocaman evrenin bir köşesinde yapayalnız ölmeyi bekliyor olabiliriz.
SİMÜLASYON DA OLABİLİR MİYİZ?
Bizden başka birileri yok, çünkü içinde bulunduğumuz evrenin yazılımı böyle kodlandı. İlk defa duyduğumuz zaman bizlere garip gelse de evren, galaksimiz, dünya ve bizler simülasyondayız. Gökyüzünde gördüğümüz her şey de basit bir görüntüden ibaret. Ve bu hipoteze göre, programlamayı yapan varlık isterse dünya dışı canlılarla temas kurabiliriz.
HAYVANAT BAHÇESİ HİPOTEZİ
Hayvanat Bahçesi Hipotezi'ne göre dünya dışı yaşam, vardır. Biz nasıl ki hayvanat bahçesinde hayvanları gözlemliyorsak, dünya dışı varlıklar da tıpkı hayvanat bahçesindeymişiz gibi bizi gözlemliyor. Dünya dışı varlıklar bizi gözlemlerken gelecek tehlikelere karşı, dikkat etmek için bizimle iletşime geçmiyorlar. Bu hipoteze göre dünya dışı varlıklar, üzerimizde deneyler yapıyor olabilir.
Yine bu hipoteze göre, dünya dışı canlılar önemsiz olduğumuz için bizi önemsemiyor. Nasıl ki bizler, yağmur yağdıktan sonra kaldırım da yürüyen salyangozları önemsemiyorsak, dünya dışı varlıklar da bizi önemsemediği için iletişime geçmiyorlar.
SONUÇ
Fermi Paradoksu, evrede ki dünya dışı varlıklarla neden iletişim kuramadığımızı anlatan bir düşünce deneyidir. Bu yazımda, Fermi Paradoksunu ve kabul gören cevaplarını anlatmaya çalıştım. Bana göre Fermi Paradoksu, varlık nedenimizi sorguladığı için bize var oluşun anlamını öğretiyor. Asıl merak ettiğim konu, birgün dünya dışı varlıklarla temas kurarsak bu, iyi bir şey mi olur? Kötü bir şey mi olur?
O can alıcı soruyu tekrar soruyorum; HERKES NEREDE?
DENİZ DÜZGÜN
Yorumlar
Yorum Gönder